RRijzzRijbewijs B
Verkeersborden 12 min

Aanwijzingsborden

De F-borden, gegroepeerd per soort: bebouwde kom, autosnelweg en autoweg, woonerf en zones, eenrichtingsverkeer, doodlopende weg, rijstroken, wegwijzers, voorbehouden wegen en de dienstenborden.

Waarom dit ertoe doet

Aanwijzingsborden zijn de zesde categorie verkeersborden . Ze verbieden of gebieden op zich niets, maar ze vertellen je waar je bent en welke bijzondere regels daar gelden. Wie F12a (woonerf) niet herkent, rijdt daar 50 waar 20 de limiet is. Het examen gebruikt deze borden graag als sleutel voor een vraag over snelheid of gedrag. De meeste aanwijzingsborden zijn rechthoekig met een wit opschrift of symbool op een blauwe achtergrond; de Wegcode laat in bijzondere gevallen ook andere borden van dat type toe .

Begin en einde van de bebouwde kom

Verkeersbord F1a: Begin van een bebouwde kom (met naam)F1aVerkeersbord F1b: Begin van een bebouwde kom (zonder naam)F1bVerkeersbord F3a: Einde van een bebouwde kom (met naam)F3aVerkeersbord F3b: Einde van een bebouwde kom (zonder naam)F3b

F1a en F1b geven het begin van een bebouwde kom aan, F3a en F3b het einde. Op F1a staat de naam van de gemeente, op F1b enkel het silhouet. Het bord staat rechts op elke toegangsweg en mag links herhaald worden . In Vlaanderen en Wallonië geldt in de bebouwde kom 50 km/u; staat er binnen de kom een C43 met een andere snelheid, dan geldt vanaf het volgende kruispunt opnieuw 50 km/u. In Brussel is dat 30 km/u .

Autosnelweg, autoweg en tunnel

Verkeersbord F5: Begin of oprit van een autosnelwegF5Verkeersbord F7: Einde van een autosnelwegF7Verkeersbord F9: AutowegF9Verkeersbord F11: Einde van een autowegF11Verkeersbord F8: TunnelF8

  • F5 begin of oprit van een autosnelweg, F7 einde. De bijzondere regels gelden vanaf het bord : je mag er niet trager rijden dan 70 km/u (tenzij een C43 een lagere snelheid oplegt), niet keren, niet achteruitrijden, niet stilstaan of parkeren behalve op parkeerstroken met E9a .
  • F9 autoweg, F11 einde. Ook hier gelden de verboden van art. 21.4: keren, achteruitrijden, stilstaan en parkeren zijn verboden. Alleen motorvoertuigen en hun aanhangwagens zijn toegelaten, bromfietsen niet.
  • F8 tunnel met een lengte van meer dan 500 m; een onderbord geeft de lengte en eventueel de naam.

Woonerf, zone 30, fietszone en voetgangerszone

Verkeersbord F12a: Begin van een woonerf of erfF12aVerkeersbord F12b: Einde van een woonerf of erfF12b

F12a begin van een woonerf of erf, F12b einde. In het erf mogen voetgangers de hele breedte van de weg gebruiken en spelen is toegelaten, de snelheid is beperkt tot 20 km/u en parkeren mag alleen op afgebakende plaatsen met de letter P of waar een bord het toelaat .

Verkeersbord F4a: Begin van een zone 30F4aVerkeersbord F4b: Einde van een zone 30F4b

F4a begin van een zone met een snelheidsbeperking van 30 km/u, F4b einde . Het bord staat rechts aan elke toegang en mag links herhaald worden.

Verkeersbord F111: Begin van de fietszoneF111Verkeersbord F113: Einde van de fietszoneF113Verkeersbord ZF111: Zone van fietsstratenZF111

F111 begin van de fietszone, F113 einde. Het woord "Fietszone" op het bord is facultatief . In een fietszone mogen fietsers de hele breedte van de rijbaan gebruiken (de rechterhelft als er verkeer in beide richtingen is). Motorvoertuigen mogen erin, maar mogen fietsers niet inhalen en nooit sneller dan 30 km/u rijden . De zonale variant "ZONE Fietsstraat" (ZF111) heeft dezelfde regels.

Verkeersbord F103: Begin van een voetgangerszoneF103Verkeersbord F105: Einde van een voetgangerszoneF105

F103 begin van een voetgangerszone, F105 einde. Alleen voetgangers hebben toegang; uitzonderingen (leveringen, bewoners met een garage, fietsers op bepaalde uren) staan op het bord of hebben een vrije doorgangskaart nodig . Wie er mag rijden, rijdt stapvoets. Dat niet doen is een overtreding van de derde graad .

Wegen voorbehouden voor zacht verkeer

Verkeersbord F99a: Begin van een weg voorbehouden voor voetgangers, fietsers, ruiters en speed pedelecsF99aVerkeersbord F99b: Begin van een voorbehouden weg met verdeling per categorieF99bVerkeersbord F99c: Begin van een weg voorbehouden voor landbouwvoertuigen en zacht verkeerF99c

Verkeersbord F101a: Einde van een weg voorbehouden voor voetgangers, fietsers, ruiters en speed pedelecsF101aVerkeersbord F101b: Einde van een voorbehouden weg met verdeling per categorieF101bVerkeersbord F101c: Einde van een weg voorbehouden voor landbouwvoertuigen en zacht verkeerF101c

F99a begin van een weg voorbehouden voor voetgangers, fietsers, ruiters en speed pedelecs; F99b hetzelfde, maar met aanduiding van welk deel van de weg voor wie is; F99c een weg die daarnaast ook voor landbouwvoertuigen open is. F101a, F101b en F101c geven het einde aan . Op zulke wegen is alleen het verkeer toegelaten van de categorieën waarvan het symbool op het bord staat, en de snelheid is beperkt tot 30 km/u . Het bord mag aangepast worden aan de categorieën die effectief toegelaten zijn: een F99a met enkel een voetganger en een fiets bestaat dus ook.

Eenrichtingsverkeer, voorbijrijden en doodlopende weg

Verkeersbord F19: Openbare weg met eenrichtingsverkeerF19Verkeersbord F21: Rechts of links voorbijrijden toegelatenF21Verkeersbord F85: Verkeer in beide richtingen op een deel van een eenrichtingsrijbaanF85

  • F19 openbare weg met eenrichtingsverkeer. Aan de andere kant van die straat staat C1 (verboden richting). Een onderbord M4 betekent dat fietsers wél in beide richtingen mogen rijden; M5 breidt dat uit naar bromfietsers klasse A, M17 naar speed pedelecs, M18 naar beide . Die onderborden veranderen niets aan wat het bord voor jou als automobilist betekent.
  • F21 rechts of links voorbijrijden toegelaten (bijvoorbeeld bij een verkeerseiland).
  • F85 verkeer toegelaten in beide richtingen op een deel van een rijbaan met eenrichtingsverkeer.

Verkeersbord M4: Fietsers in beide richtingenM4Verkeersbord M5: Fietsers en bromfietsers klasse A in beide richtingenM5

Verkeersbord F45: Doodlopende wegF45Verkeersbord F45b: Doodlopende weg, behalve voor voetgangers en fietsersF45b

F45 doodlopende weg. F45b doodlopende weg, behalve voor voetgangers en fietsers: zij kunnen er wel door .

Rijstroken en bijzondere stroken

Verkeersbord F13: Pijlen op de rijbaan: keuze van een rijstrookF13Verkeersbord F15: Keuze van een richtingF15Verkeersbord F14: Opstelvak voor fietsers en bromfietsersF14

  • F13 kondigt pijlen op de rijbaan aan en schrijft de keuze van een rijstrook voor. Het bord mag ook voorsorteerstroken voor fietsers en bromfietsers tonen.
  • F15 schrijft de keuze van een richting voor: rechte pijlen zijn doorgaande richtingen, schuine pijlen afslaande richtingen, en het aantal pijlen is het aantal rijstroken .
  • F14 opstelvak voor fietsers en bromfietsers (de "fietsbox" voor een verkeerslicht).

Verkeersbord F17: Rijbaan met een busstrookF17Verkeersbord F18: Bijzondere overrijdbare beddingF18

  • F17 rijstroken van een rijbaan met een strook voorbehouden voor autobussen (busstrook).
  • F18 bijzondere overrijdbare bedding voor voertuigen van geregelde diensten voor gemeenschappelijk vervoer (bus en tram).

Verkeersbord F89: Voorwegwijzer: gevaar of regel per rijstrookF89Verkeersbord F91: Gevaar of regel per rijstrookF91Verkeersbord F97: Versmalling ter grootte van een rijstrookF97Verkeersbord F95: NoodstopstrookF95Verkeersbord F87: Verhoogde inrichtingF87

  • F89 voorwegwijzer die een gevaar of regel aankondigt die alleen op bepaalde rijstroken geldt; F91 duidt dat gevaar of die regel aan op de plaats zelf. Beide mogen niet boven de rijbaan geplaatst worden . Hangt een bord boven één rijstrook, dan geldt het alleen voor die strook .
  • F97 versmalling ter grootte van een rijstrook.
  • F95 noodstopstrook.
  • F87 verhoogde inrichting(en): drempels of plateaus.

Verkeersbord F107: Toelating om links in te halen voor vrachtwagensF107Verkeersbord F109: Einde toelating om links in te halen voor vrachtwagensF109

F107 laat vrachtwagens met een maximale toegelaten massa van meer dan 3,5 ton toe om links in te halen op een plaats waar dat normaal verboden is; F109 is het einde van die toelating .

Wegwijzers, voorwegwijzers en wegnummers

Verkeersbord F23a: Nummer van een gewone wegF23aVerkeersbord F23b: Nummer van een autosnelwegF23bVerkeersbord F23c: Nummer van een internationale wegF23cVerkeersbord F23d: Nummer van een ringF23d

F23a nummer van een gewone weg (N), F23b van een autosnelweg (A), F23c van een internationale weg (E), F23d van een ring (R).

Verkeersbord F25: VoorwegwijzerF25Verkeersbord F27: Voorwegwijzer (tabel)F27Verkeersbord F29: WegwijzerF29Verkeersbord F31: Wegwijzer: reisweg over een autosnelwegF31

F25 en F27 zijn voorwegwijzers (ze kondigen het kruispunt aan), F29 is een wegwijzer, F31 een wegwijzer voor een reisweg over een autosnelweg. Op bewegwijzering naar en op een autosnelweg staat een buitenlandse bestemming in de taal van dat land .

Verkeersbord F33a: Bewegwijzering op afstand: openbare bestemmingenF33aVerkeersbord F33b: Bewegwijzering op afstand: toeristische vallei of waterloopF33bVerkeersbord F33c: Bewegwijzering op afstand: toeristische bestemmingF33cVerkeersbord F34a: Wegwijzer naar openbare inrichtingenF34a

F33a bewegwijzering op afstand naar openbare bestemmingen (luchthaven, ziekenhuis, haven), F33b naar een toeristische vallei of waterloop, F33c naar een toeristische bestemming. F34a wijst ter plaatse de weg naar openbare inrichtingen (station, politie, gemeentehuis).

Verkeersbord F34b1: Wegwijzer: aanbevolen reisweg voor fietsers (pijl)F34b1Verkeersbord F34b2: Wegwijzer: aanbevolen reisweg voor fietsers (bord)F34b2Verkeersbord F34c1: Wegwijzer: toeristische fietsroute (pijl)F34c1Verkeersbord F34c2: Wegwijzer: toeristische fietsroute (bord)F34c2Verkeersbord F35: Wegwijzer: toeristische bestemmingF35Verkeersbord F37: Wegwijzer: logies en restaurantsF37

F34b1 en F34b2 tonen een aanbevolen reisweg voor fietsers, F34c1 en F34c2 zo'n reisweg naar een toeristische bestemming. F35 wijst naar toeristische bestemmingen, F37 naar logies en restaurants.

Verkeersbord F39: Voorwegwijzer omleggingF39Verkeersbord F41: Wegwijzer omleggingswegF41Verkeersbord F43: PlaatsnaambordF43Verkeersbord F47: Einde van de werkenF47

F39 voorwegwijzer die een omlegging aankondigt, F41 wegwijzer van de omleggingsweg. F43 plaatsnaambord. F47 einde van de werken.

Verkeersbord F79: Vermindering van het aantal rijstroken (werken)F79Verkeersbord F81: Uitwijking (werken)F81Verkeersbord F83: Doorsteek van de middenberm (werken)F83

Bij werken: F79 kondigt een vermindering van het aantal rijstroken aan, F81 een uitwijking, F83 een doorsteek van de middenberm. Het aantal pijlen komt overeen met het echte aantal rijstroken .

Oversteekplaatsen en diensten

Verkeersbord F49: Oversteekplaats voor voetgangersF49Verkeersbord F50: Oversteekplaats voor fietsers en bromfietsersF50Verkeersbord F50bis: Afslaande bestuurders: let op fietsers of voetgangersF50bisVerkeersbord F51a: Ondergrondse oversteekplaats voor voetgangersF51aVerkeersbord F51b: Bovengrondse oversteekplaats voor voetgangersF51b

F49 oversteekplaats voor voetgangers, F50 oversteekplaats voor fietsers en bromfietsers, F50bis wijst bestuurders die afslaan op fietsers of voetgangers die dezelfde weg volgen en die ze moeten laten voorgaan, F51a en F51b ondergrondse of bovengrondse oversteekplaats voor voetgangers .

Verkeersbord F52a: Nooduitgang in een tunnel (links)F52aVerkeersbord F52b: Nooduitgang in een tunnel (rechts)F52bVerkeersbord F52bisa: Vluchtroute in een tunnel (links)F52bisaVerkeersbord F52bisb: Vluchtroute in een tunnel (rechts)F52bisbVerkeersbord F56: BrandblusapparaatF56Verkeersbord F62: NoodtelefoonF62

In tunnels: F52a en F52b nooduitgang, F52bisa en F52bisb vluchtroute met de afstand tot de dichtstbijzijnde nooduitgang, F56 brandblusapparaat, F62 noodtelefoon, F98 vluchthaven.

Verkeersbord F53: VerplegingsinrichtingF53Verkeersbord F55: HulppostF55Verkeersbord F57: WaterloopF57Verkeersbord F59: Aankondiging van een parkingF59Verkeersbord F60: Aankondiging van een overdekte parkingF60Verkeersbord F61: TelefoonF61Verkeersbord F63: TankstationF63

F53 verplegingsinrichting, F55 hulppost, F57 waterloop, F59 parking, F60 overdekte parking, F61 telefoon, F63 tankstation (de brandstoffen staan van links naar rechts: benzine en diesel, LPG, CNG, LNG, H2, elektriciteit).

Verkeersbord F65: Hotel of motelF65Verkeersbord F67: RestaurantF67Verkeersbord F69: DrankgelegenheidF69Verkeersbord F71: KampeerterreinF71Verkeersbord F73: CaravanterreinF73Verkeersbord F75: JeugdherbergF75Verkeersbord F77: Toeristische informatieF77Verkeersbord F93: Radiozender met verkeersinformatieF93

F65 hotel of motel, F67 restaurant, F69 drankgelegenheid, F71 kampeerterrein, F73 caravanterrein, F75 jeugdherberg, F77 toeristische informatie, F93 radiozender met verkeersinformatie.

Verkeersbord F117: Begin van een lage-emissiezoneF117Verkeersbord F118: Einde van een lage-emissiezoneF118Verkeersbord F119: Begin van een luchthavengebiedF119Verkeersbord F120: Einde van een luchthavengebiedF120

F117 begin van een lage-emissiezone, F118 einde. F119 begin van een luchthavengebied, F120 einde .

Samengevat

  • Aanwijzingsborden informeren, maar activeren vaak bijzondere regels: bebouwde kom (50), zone 30, woonerf (20, voetgangers overal), fietszone (30, fietsers niet inhalen), voetgangerszone (stapvoets).
  • F5/F7 en F9/F11 zetten de regels van autosnelweg en autoweg aan en uit: minimaal 70 op de autosnelweg, nooit keren of achteruitrijden (4de graad).
  • F19 is eenrichtingsverkeer; aan de andere kant staat C1. M4 en M5 laten fietsers en bromfietsers klasse A in beide richtingen toe.
  • F13 en F15 regelen rijstroken en richtingen, F17 en F18 bus- en trambanen, F89 en F91 regels per rijstrook.
  • Wegwijzers: F23 (wegnummers), F25 tot F31 (richting), F33 tot F37 (bestemmingen), F39 en F41 (omlegging), F79 tot F83 (werken).
  • Dienstenborden (F49 tot F77) geven voorzieningen aan; in tunnels wijzen F52 en F52bis naar de nooduitgang.

Bronnen bij deze les

Klik op een nummertje in de tekst om het fragment uit de bron te zien.

  1. [1]Vias institute, wegcode.be: Wegcode, artikel 65: Algemene bepalingen betreffende de verkeersborden (categorieën, onderborden, zonale geldigheid)Open “De betekenis van een verkeersbord kan worden aangevuld, nader bepaald of beperkt door een wit opschrift of symbool op een rechthoekig onderbord met blauwe achtergrond”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  2. [2]Vias institute, wegcode.be: Wegcode, artikel 71: AanwijzingsbordenOpen “De aanwijzingsborden worden aangebracht op de plaatsen die, gelet op de aard van de verstrekte aanduiding, geschikt zijn.”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  3. [3]Vias institute, wegcode.be: Wegcode, artikel 21: Verkeer op autosnelwegenOpen “mag geen enkele bestuurder op een autosnelweg met een lagere snelheid rijden dan 70 km per uur”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  4. [4]Vias institute, wegcode.be: Koninklijk besluit van 30 september 2005 tot aanwijzing van de overtredingen per graadOpen “Het verkeersbord C1 niet in acht nemen.”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  5. [5]Vias institute, wegcode.be: Wegcode, artikel 22bis: Verkeer in woonerven en in de ervenOpen “is de snelheid beperkt tot 20 km per uur”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  6. [6]Vias institute, wegcode.be: Wegcode, artikel 22quater: Zones met een snelheidsbeperking van 30 km/uOpen “Binnen de zones afgebakend door de verkeersborden F4a en F4b is de snelheid beperkt tot 30 km per uur.”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  7. [7]Vias institute, wegcode.be: Wegcode, artikel 22novies: Verkeer in fietszonesOpen “Zij mogen de fietsers evenwel niet inhalen. De snelheid mag in een fietszone nooit hoger liggen dan 30 kilometer per uur.”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  8. [8]Vias institute, wegcode.be: Wegcode, artikel 22sexies: Verkeer in de voetgangerszonesOpen “Tot voetgangerszones hebben alleen voetgangers toegang.”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  9. [9]Vias institute, wegcode.be: Wegcode, artikel 22quinquies: Verkeer op wegen voorbehouden voor voetgangers, fietsers, ruiters en bestuurders van speed pedelecsOpen “alleen het verkeer toegestaan van de categorieën van weggebruikers waarvan het symbool afgebeeld is op de verkeersborden”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  10. [10]Vias institute, wegcode.be: Ministerieel besluit van 11 oktober 1976 houdende de minimum afmetingen en de bijzondere plaatsingsvoorwaarden van de verkeerstekensOpen “Type III : aanduiding van de aard van het gevaar of van de omstandigheden waarin het verkeersbord van toepassing is”Geraadpleegd op 19 oktober 2026
  11. [11]Wikimedia Commons, naar de officiële modellen van het Agentschap Wegen en Verkeer: Afbeeldingen van de Belgische verkeersborden (categorie SVG road signs in Belgium)Open Geraadpleegd op 19 oktober 2026