Kruispunten vrijhouden en overwegen

Waarom dit ertoe doet

Een kruispunt dat vol staat met wachtende auto's blokkeert het dwarsverkeer, en een auto die stilvalt op een overweg is levensgevaarlijk. De Wegcode heeft voor beide situaties een eenvoudige regel: rij er niet op als je er niet meteen weer af kunt. Op het examen zijn de overwegvragen bovendien zware vragen: een overweg oprijden terwijl de slagbomen bewegen of de lichten knipperen, is een overtreding van de vierde graad.

Het kruispunt vrijhouden

Artikel 14.2 zegt: "Zelfs indien verkeerslichten het toelaten, mag een bestuurder een kruispunt niet oprijden" wanneer het verkeer zodanig belemmerd is dat hij waarschijnlijk op het kruispunt zou moeten stoppen en zo het dwarsverkeer zou hinderen 1. Groen licht is dus geen vrijgeleide. Staat er een file aan de overkant van het kruispunt, dan wacht je vóór het kruispunt, ook al is je licht groen.

Het kruispunt vrijmaken

De omgekeerde situatie regelt artikel 14.1. Ben je een kruispunt met verkeerslichten of een bevoegd persoon al opgereden (bijvoorbeeld om links af te slaan en je wacht midden op het kruispunt op een gat in het tegemoetkomende verkeer), dan "mag dit kruispunt vrijmaken zonder te wachten tot het verkeer opengesteld is in de richting die hij gaat nemen" 1. Je mag dus doorrijden ook al is je licht intussen rood geworden. De uitzondering: als er aan je rechterkant, op de weg die je gaat oprijden, een rood licht staat dat specifiek voor jou geldt, dan moet je wel wachten.

Overwegen

Een overweg is volgens de Wegcode "de gehele of gedeeltelijke kruising van een openbare weg door een of meer buiten de rijbaan aangelegde sporen" 2. Dat zijn dus de spoorlijnen van de trein (sporen buiten de rijbaan). Tramsporen die in de rijbaan liggen, vormen geen overweg; daarvoor geldt gewoon de voorrang voor spoorvoertuigen uit artikel 12.1.

De gedragsregels staan in artikel 20 3:

• 20.2. "De weggebruiker die een overweg nadert moet dubbel voorzichtig zijn teneinde alle ongevallen te voorkomen". Bij een overweg zonder slagbomen of zonder werkende lichten moet je je er zelf van vergewissen dat er geen trein aankomt voor je oprijdt.
• 20.3. "Het is verboden zich op een overweg te begeven: 1° wanneer de slagbomen in beweging of gesloten zijn; 2° wanneer de rode knipperlichten branden; 3° wanneer het geluidssein werkt."
• 20.4. "De bestuurder mag een overweg niet oprijden wanneer het verkeer zodanig belemmerd is" dat hij waarschijnlijk op de overweg zou moeten stoppen. Dezelfde logica als bij het kruispunt dus.

Daarnaast is het verboden stil te staan of te parkeren op een overweg (art. 24) 4. En de lichten aan een overweg hebben hun eigen betekenis 5: de rode knipperlichten betekenen "dat het verboden is de stopstreep voorbij te rijden", terwijl "een maanwit knipperlicht dat aan een overweg geplaatst is betekent dat het signaal mag voorbijgereden" worden, met de nodige voorzichtigheid.

De borden voor overwegen

De gevaarsborden kondigen de overweg aan. Ze staan, zoals alle gevaarsborden in Vlaanderen en Brussel, op "ongeveer 150 m afstand van de gevaarlijke plaats" 6. De borden A45 en A47 vormen de uitzondering: die staan aan de overweg zelf.

A41A43

• A41: "Overweg met slagbomen." 6
• A43: "Overweg zonder slagbomen." 6 Hier moet je zelf kijken of er een trein komt.

A45A47

• A45: "Overweg voor enkel spoor." 6
• A47: "Overweg voor twee of meer sporen." 6 Dit kruisvormige bord, het Sint-Andrieskruis, staat vlak aan de overweg. Eén kruis betekent één spoor, een dubbel kruis betekent twee of meer sporen: na de eerste trein kan er meteen een tweede komen uit de andere richting.

A49

• A49: "Kruising van een openbare weg door een of meer in de rijbaan aangelegde sporen." 6 Dit zijn tramsporen in de rijbaan. Geen overweg dus, maar wel een waarschuwing dat je spoorvoertuigen voorrang moet verlenen.

Samengevat

• Rij een kruispunt niet op als je er waarschijnlijk zult moeten stoppen en het dwarsverkeer hindert, ook niet bij groen (art. 14.2).
• Sta je al op een kruispunt met lichten, dan mag je het vrijmaken, tenzij een rood licht rechts van je dat verbiedt (art. 14.1).
• Een overweg is een kruising met sporen buiten de rijbaan (art. 2.11).
• Nader een overweg dubbel voorzichtig; zonder slagbomen of lichten kijk je zelf of er een trein komt (art. 20.2).
• Nooit oprijden bij bewegende of gesloten slagbomen, rode knipperlichten of het geluidssein (art. 20.3, vierde graad), en niet als het verkeer erachter vastzit (art. 20.4).
• A41 met slagbomen, A43 zonder, A45 enkel spoor, A47 twee of meer sporen (aan de overweg zelf), A49 tramsporen in de rijbaan.