Zware overtredingen en de graden

Waarom dit ertoe doet

Het theorie-examen maakt een onderscheid tussen gewone en zware vragen. Je verliest 1 punt per gewone fout, maar 5 punten per fout op een vraag over een overtreding van de derde of vierde graad of over de toegelaten maximumsnelheid 1. Met 50 startpunten en 41 nodig om te slagen, mag je dus maximaal één zware fout maken, en dan nog maar vier gewone. Weten welke onderwerpen zwaar wegen, helpt je om je studietijd goed te verdelen.

Vier graden

Het koninklijk besluit van 30 september 2005 wijst de overtredingen van de Wegcode toe aan een graad 2. Overtredingen die niet in het KB staan, zijn van de eerste graad. Het principe is eenvoudig: "Hoe hoger de graad, des te zwaarder de straf." 3

De voorbeelden van de tweede tot de vierde graad komen rechtstreeks uit het KB 2.

De derde graad van dichterbij

De lijst van de derde graad is lang. Enkele overtredingen die je als beginnende bestuurder het vaakst tegenkomt 2:

• Het rode licht negeren. Rood betekent "dat het verboden is de stopstreep of, zo er geen stopstreep is" het verkeerslicht zelf voorbij te rijden 4.
• Een doorlopende witte streep overschrijden: "Een doorlopende streep betekent dat het iedere bestuurder verboden is deze te overschrijden."
• Links inhalen zonder zicht: "Links inhalen is verboden wanneer de bestuurder de tegemoetkomende weggebruikers niet van ver genoeg kan opmerken".
• Een gsm of ander mobiel scherm vasthouden achter het stuur.
• Niet rechts opschuiven wanneer je links ingehaald wordt.
• Voetgangers in gevaar brengen op het trottoir of op een oversteekplaats, of een oversteekplaats zonder lichten te snel naderen.
• Minder dan 1 meter zijdelingse afstand laten bij het inhalen van een fietser.
• De doorgang niet vrijmaken voor een prioritair voertuig met sirene.
• Bij het afslaan geen voorrang verlenen aan de tegenliggers, de fietsers of de voetgangers.

De vierde graad

De vierde graad is kort maar hard 2:

• Het bevel van een bevoegd persoon negeren wanneer hij "de arm of de armen horizontaal uitgestrekt" houdt of met een rood licht zwaait.
• "Het is verboden een bestuurder aan te sporen of uit te dagen overdreven snel te rijden." (Wegcode art. 10.4) 5
• Op een autosnelweg of autoweg keren, de dwarsverbindingen gebruiken, "achteruit te rijden of te rijden in de tegenovergestelde rijrichting".
• Een overweg oprijden terwijl de slagbomen bewegen of dicht zijn, de rode lichten knipperen of het geluidssein werkt.
• Stilstaan of parkeren op een overweg.
• Een inhaalbeweging links van een voertuig met meer dan twee wielen bij een bergtop of bocht met slecht zicht.
• Snelheids- of sportwedstrijden houden op de openbare weg zonder toelating.

Wat het kost

Op wegcode.be staan de bedragen van de onmiddellijke inning per graad voor 2026: 64 euro voor de eerste graad, 128 euro voor de tweede, 191 euro voor de derde en 520 euro voor de vierde 3. Voor wie in België woont, komt een overtreding van de vierde graad in principe altijd voor de rechtbank ("Niet mogelijk voor personen met woon- of vaste verblijfplaats in België. In principe wordt altijd gedagvaard."). Bij de tweede en derde graad kan de rechter een verval van het recht tot sturen van 8 dagen tot 5 jaar uitspreken; bij de vierde graad is dat verval verplicht 3.

Snelheidsovertredingen: een apart systeem

Te snel rijden valt niet onder de vier graden. Het KB van 30 september 2005 vermeldt artikel 11 van de Wegcode niet 2; snelheidsovertredingen hebben hun eigen tarief, dat afhangt van de plaats en van het aantal kilometer per uur te veel 6:

• In de bebouwde kom, een zone 30, een schoolomgeving, een woonerf of erf: een basisbedrag voor de eerste 10 km/u te snel, en daarbovenop een vast bedrag per bijkomende km/u: "€ 58 + € 12 per bijkomende km boven de 10 km/u" (tarief 2026).
• Op de andere wegen: hetzelfde basisbedrag, maar een lager bedrag per bijkomende km/u (7 euro in 2026).
• Meer dan 20 km/u te snel in de bebouwde kom of meer dan 30 km/u te snel elders: geen onmiddellijke inning meer; de zaak gaat naar het parket en de rechtbank.
• Vanaf die drempels is een verval van het recht tot sturen mogelijk; boven 30 km/u te snel in de bebouwde kom of boven 40 km/u elders is het verplicht. Het verval is ook verplicht voor wie zijn rijbewijs B nog geen twee jaar heeft 6.

Samengevat

• Het KB van 30 september 2005 deelt de overtredingen in vier graden in; hoe hoger de graad, hoe zwaarder de straf.
• Tweede graad: onder meer voorrang van rechts, B1 en B5, snelheid niet aanpassen, gordel.
• Derde graad: onder meer rood licht, doorlopende streep, inhalen zonder zicht, gsm, afslaan zonder voorrang te verlenen, prioritaire voertuigen niet doorlaten.
• Vierde graad: aansporen tot te snel rijden, spookrijden, keren of achteruitrijden op de autosnelweg, overweg oprijden bij gesloten slagbomen, bevelen negeren. Komt in principe voor de rechtbank, met verplicht rijverbod.
• Snelheidsovertredingen staan buiten de graden: basisbedrag plus een bedrag per km/u te veel, hoger in de bebouwde kom en zone 30; vanaf 20 km/u te snel in de kom of 30 km/u elders naar de rechtbank.
• Op het examen: 5 strafpunten per fout op vragen over de derde en vierde graad en over de maximumsnelheid, 1 punt voor de rest.