Reactietijd, remweg en volgafstand

Waarom dit ertoe doet

Je auto stopt niet op het moment dat je het gevaar ziet. Eerst moet je hersenen beslissen, dan moet je voet van het gaspedaal naar de rem, en pas dan beginnen de remmen te werken. Al die tijd rijd je gewoon door. Wie begrijpt hoeveel meter dat kost, houdt vanzelf meer afstand en rijdt trager waar het moet. Op het examen krijg je rekenvragen (hoeveel meter leg je af in één seconde?) en inzichtsvragen (wat gebeurt er met de remweg als je snelheid verdubbelt?).

Drie afstanden

De stopafstand is de totale afstand van het moment waarop je het gevaar opmerkt tot je stilstaat. Ze bestaat uit twee delen:

1. Reactieafstand: de afstand die je aflegt tijdens je reactietijd, dus voor je begint te remmen. "De gemiddelde reactietijd in het verkeer wordt meestal gesteld op 1 seconde." 1 Ook de VSV rekent zo: "Die reactie duurt bij een gemiddelde bestuurder 1 seconde." 2
2. Remweg (remafstand): de afstand die je aflegt vanaf het moment dat je remt tot je stilstaat.

Stopafstand = reactieafstand + remweg.

De reactieafstand berekenen

In één seconde leg je ongeveer je snelheid in km/u gedeeld door 3,6 af, in meter. Een handige vuistregel: neem je snelheid, deel door 10 en vermenigvuldig met 3. De VSV geeft de cijfers: "Je legt 14 meter af in 1 seconde als je 50 km/u rijdt." en "Je legt 25 meter af in 1 seconde als je 90 km/u rijdt." 2 Bij 120 km/u is dat 33 meter voordat je voet het rempedaal raakt.

De stopafstanden komen van de VSV 3. Ze gelden voor een alerte bestuurder, een auto in goede staat en een droog wegdek.

Waarom de remweg zo snel groeit

De reactieafstand groeit evenredig met je snelheid: dubbel zo snel, dubbel zo ver. De remweg groeit veel sneller: "De lengte van de remweg neemt kwadratisch toe met de aanvangssnelheid." 4 Verdubbel je je snelheid, dan wordt je remweg vier keer zo lang; verdrievoudig je ze, dan negen keer.

Concreet: van 50 naar 100 km/u verdubbelt je reactieafstand (14 naar 28 meter), maar je remweg wordt vier keer zo lang. Daarom is een paar kilometer per uur extra in de bebouwde kom veel gevaarlijker dan het lijkt.

Nat, glad en vuil wegdek

Op een nat of vuil wegdek "wordt de remvertraging beperkt omdat de maximale wrijving met de ondergrond afneemt" 4: je banden grijpen minder goed, dus je remt trager en je remweg wordt langer. Bij een laag water op de weg kan je auto zelfs gaan drijven: "Door het optreden van aquaplaning kan de remvertraging sterk afnemen." 4 De VSV waarschuwt in dezelfde zin: "Met een slecht onderhouden auto, versleten banden of op een nat wegdek wordt de stopafstand nóg groter." 2

De Wegcode vertaalt dat in één plicht: "De bestuurder moet in alle omstandigheden kunnen stoppen voor een hindernis die kan worden voorzien." 5 Nat wegdek betekent dus trager rijden en meer afstand houden.

Volgafstand: de tweesecondenregel

Hoeveel afstand houd je van je voorligger? Niet in meter, want dat kun je al rijdend niet schatten, maar in tijd. De VSV legt de methode uit: kies een vast punt langs de weg, zoals een paal of een brug. "Zodra je voorligger dat punt voorbijrijdt, tel je 2 seconden" 3. Passeer jij het punt voor je klaar bent met tellen, dan rijd je te dicht. Het Agentschap Wegen en Verkeer gebruikt dezelfde regel: "Begin te tellen wanneer je voorligger dat punt passeert" 6. Volgens het Agentschap is "onvoldoende afstand houden de oorzaak van bijna 1.000 ongevallen per jaar op onze snelwegen" 6.

De regel past zich aan de omstandigheden aan 3:

• Droog wegdek: 2 seconden.
• Nat wegdek: "Op een nat wegdek tel je een seconde extra: 3 seconden."
• Sneeuw, ijzel, mist, achter een vrachtwagen, bus of motorrijder, of met een zware lading: 4 seconden.

Voor sommige voertuigen legt de Wegcode wel een afstand in meter op: buiten de bebouwde kom moeten zware voertuigen (meer dan 7,5 ton) en voertuigen langer dan 7 meter onderling minstens 50 meter afstand houden, en personenauto's die in konvooi rijden moeten "onderling een afstand houden van ten minste 50 meter" 7.

Samengevat

• Stopafstand = reactieafstand + remweg.
• Reactietijd van een alerte bestuurder: ongeveer 1 seconde. Reactieafstand: 14 m bij 50, 25 m bij 90, 33 m bij 120 km/u.
• Stopafstand op droog wegdek: ongeveer 27 m bij 50, 67 m bij 90, 107 m bij 120 km/u.
• De remweg groeit kwadratisch: dubbele snelheid is viervoudige remweg.
• Nat, glad of vuil wegdek, versleten banden en een slecht onderhouden auto verlengen de stopafstand.
• Tweesecondenregel: 2 seconden droog, 3 seconden nat, 4 seconden bij sneeuw, ijzel, mist of achter zware voertuigen.
• Zware en lange voertuigen en personenauto's in konvooi houden buiten de kom 50 m afstand (art. 18).