Alcohol, drugs en medicatie

Waarom dit ertoe doet

Rijden onder invloed is een van de belangrijkste oorzaken van zware ongevallen en een van de zwaarst bestrafte verkeersmisdrijven. De officiële beoordelingsregel van het examen noemt enkel vragen over overtredingen van de 3de of 4de graad en over de toegelaten maximumsnelheid als zware vragen van 5 punten 1. Rijden onder invloed heeft geen graad: het is een misdrijf uit de Wegverkeerswet dat zwaarder bestraft wordt dan een overtreding van de vierde graad. Vragen over alcohol tellen op het examen dus als gewone vragen van 1 punt, maar de cijfers moet je even exact kennen. De cijfers moet je exact kennen: 0,5 promille (0,22 mg/l uitgeademde lucht), 0,2 promille voor professionele bestuurders, 0,8 promille als grens naar de zwaarste sancties, en een rijverbod van 12 uur.

De limieten

De Wegverkeerswet drukt alcohol op twee manieren uit: in gram per liter bloed (promille) en in milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht (UAL). Artikel 34 §1 bestraft wie rijdt met een alcoholconcentratie van "ten minste 0,22 milligram en minder dan 0,35 milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht" of "ten minste 0,5 gram en minder dan 0,8 gram per liter bloed" 2. De grens ligt dus bij 0,5 promille, wat overeenkomt met 0,22 mg/l uitgeademde lucht.

Vanaf 0,8 promille (0,35 mg/l UAL) worden de straffen zwaarder: artikel 34 §2 viseert een analyse die "ten minste 0,8 gram per liter bloed aangeeft" 2, en bestraft ook wie de ademtest of de analyse weigert.

Voor professionele bestuurders geldt een strengere grens van 0,2 promille: artikel 34 §3 bestraft wie "ten minste 0,09 milligram en minder dan 0,35 milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht" of "ten minste 0,2 gram en minder dan 0,8 gram per liter bloed" heeft en een voertuig bestuurt waarvoor een rijbewijs van de categorie "C1, C, C1+E, C+E, D1, D, D1+E of D+E vereist is", of met een ander voertuig personen vervoert onder dezelfde medische voorwaarden 2. Dat zijn in de eerste plaats vracht- en buschauffeurs.

Los van de cijfers is ook dronkenschap strafbaar: wie een voertuig bestuurt "terwijl hij in staat van dronkenschap verkeert of in een soortgelijke staat", bijvoorbeeld door drugs of geneesmiddelen, wordt gestraft 3.

Ademtest, ademanalyse en speekseltest

De politie mag elke bestuurder een ademtest opleggen, die erin bestaat "te blazen in een toestel" dat de alcoholconcentratie meet 4. Wijst de test op minstens 0,22 mg/l (0,09 mg/l voor professionele bestuurders), dan volgt een ademanalyse die de concentratie exact meet.

Voor drugs bestaat de speekseltest. Artikel 37bis bestraft wie rijdt terwijl de speekseltest of de analyse "de aanwezigheid in het organisme aantoont van minstens een van de volgende stoffen die de rijvaardigheid beïnvloeden" 5: onder meer THC (cannabis), amfetamine, MDMA, morfine en cocaïne. Anders dan bij alcohol is er geen "toegelaten hoeveelheid": aantoonbare aanwezigheid boven de wettelijke detectiegrens volstaat.

Het rijverbod van 12 uur

Wie positief test, mag niet verder rijden. Artikel 60 legt bij een positieve ademtest of -analyse en bij weigering een tijdelijk rijverbod op "voor de duur van twaalf uren te rekenen vanaf de vaststelling" 4. Bij een positieve speekseltest geldt eveneens een rijverbod "gedurende twaalf uur vanaf de vaststelling" 4. Het rijverbod van 12 uur geldt voor elke alcoholconcentratie boven de limiet, hoe klein de overschrijding ook is.

De sancties

De uitlegpagina van wegcode.be geeft de bedragen voor 2026. Tussen 0,5 en 0,8 promille (0,22 tot 0,35 mg/l) bedraagt de onmiddellijke inning "€ 197"; tussen 0,8 en 1,0 promille "€ 462" en tussen 1,0 en 1,2 promille "€ 636". Vanaf 0,8 promille komt daar een "Onmiddellijke intrekking rijbewijs" van "15 dagen" bij, en de geldboete voor de rechtbank loopt dan van "€ 2000 tot € 20000" 6. Boven 1,2 promille is geen onmiddellijke inning meer mogelijk 6. Wie in staat van dronkenschap rijdt, riskeert bovendien een verval van het recht tot sturen van minimaal één maand tot maximaal vijf jaar, of voorgoed 3.

Geneesmiddelen

Ook legale medicatie kan je rijvaardigheid aantasten. Vias institute wijst erop dat de geneesmiddelen die een invloed kunnen hebben op je rijcapaciteiten "meestal benzodiazepines" zijn (slaap- en kalmeermiddelen), naast "pijnstillers (vb codeïne), antidepressiva, antipsychotica, oogdruppels en antihistamine" 7. Ze veroorzaken slaperigheid, afleiding en een trager reactievermogen. Het advies: "Lees aandachtig de bijsluiter en vooral de bijwerkingen die het medicament op het rijgedrag kan hebben" en "Als je twijfelt aan bijwerkingen vraag dan raad aan je dokter of aan je apotheker" 7. Combineer medicatie nooit met alcohol: volgens Vias kan je risico dan "zelfs 20 tot 200 keer zo hoog zijn" 7.

Vermoeidheid

Slaperigheid is geen overtreding op zich, maar wel levensgevaarlijk. De VSV adviseert: "Stop om de 2 uur en neem 15 minuten pauze" 8. Word je toch slaperig, dan helpt maar één ding: "een powernap" van "15 à 20 minuten in een rustige omgeving" 8. Frisse lucht of luide muziek lossen het probleem niet op. En wie meer dan 17 uur wakker is, rijdt beter niet meer: "Ben je langer dan 17 uur wakker? Dan is het niet meer veilig om verder rijden." 8

Samengevat

• Algemene limiet: 0,5 promille = 0,22 mg/l uitgeademde lucht (Wegverkeerswet art. 34 §1).
• Professionele bestuurders (C, D, personenvervoer): 0,2 promille = 0,09 mg/l (art. 34 §3).
• Vanaf 0,8 promille (0,35 mg/l): zwaardere straffen, rijbewijs 15 dagen ingetrokken, boete 2000 tot 20 000 euro.
• Positieve ademtest of speekseltest of weigering: rijverbod van 12 uur.
• Drugs: speekseltest, geen toegelaten hoeveelheid (art. 37bis).
• Geneesmiddelen: lees de bijsluiter, vraag raad aan arts of apotheker, nooit combineren met alcohol.
• Vermoeidheid: om de 2 uur 15 minuten pauze; bij slaperigheid een powernap van 15 tot 20 minuten.