Voorrangsborden

Waarom dit ertoe doet

Voorrang is de kern van het verkeer op kruispunten, en voorrangsborden zijn de manier waarop de wegbeheerder de algemene regel (voorrang van rechts) aanpast. Wie B1 en B5 door elkaar haalt, of B15 en B17, maakt op het examen een fout en op de weg een gevaarlijke inschattingsfout. In deze les leer je de borden zelf; hoe je ze toepast op een kruispunt met meerdere voertuigen, oefen je in het thema Kruispunten.

Hoe je een voorrangsbord herkent

Voorrangsborden hebben geen vaste vorm. Dat is precies de bedoeling: elk bord moet ook herkenbaar zijn aan zijn silhouet, zelfs van achteren of onder de sneeuw. De omgekeerde driehoek (B1) en de achthoek (B5) zijn de enige borden met die vorm. De gele ruit (B9) is uniek. Zo herken je als bestuurder op de kruisende weg aan de achterkant van een bord dat de ander moet stoppen of voorrang moet verlenen.

In het Vlaams en het Brussels Gewest worden de voorrangsborden rechts geplaatst; ze mogen herhaald worden boven de rijbaan of links 1. Een onderbord kan bij B1, B3, B5, B7 en B15 het tracé aanduiden van de weg waarop de bestuurders aan het volgende kruispunt voorrang hebben, handig bij een kruispunt waar de voorrangsweg afbuigt 1,2.

Voorrang verlenen: B1 en B5

B1B5

B1 betekent "Voorrang verlenen" 1. Je laat alle bestuurders op de kruisende weg voorgaan, van links én van rechts. Stoppen hoef je alleen als dat nodig is om voorrang te verlenen; is de weg vrij, dan mag je doorrijden. Op de rijbaan staan vaak witte haaientanden die hetzelfde zeggen.

B5 betekent "Stoppen en voorrang verlenen" 1. Het verschil met B1 zit in het eerste woord: je moet altijd volledig stoppen, ook als er in geen velden of wegen iemand te zien is. Daarna verleen je voorrang zoals bij B1. De witte stopstreep op de rijbaan duidt de plaats aan waar je moet stoppen ingevolge het bord B5 3.

De aankondigingsborden B3 en B7

B3B7

B3 kondigt B1 aan op de bij benadering aangeduide afstand, B7 doet hetzelfde voor B5 1. Je herkent ze aan het onderbord met de afstand (bv. "150 m") en, bij B7, het woord "STOP". Bij een aankondigingsbord hoef je nog niets te doen: de verplichting geldt pas aan het bord zelf. Je gebruikt de aankondiging om alvast te vertragen.

Voorrang hebben: B9, B11, B13 en B15

B9B11B13

B9, de gele ruit, betekent "Voorrangsweg" 1. Je hebt voorrang op alle volgende kruispunten, tot het bord B11 ("Einde van voorrangsweg") verschijnt. B13 kondigt dat einde aan op de aangeduide afstand 1. Na B11 geldt opnieuw de algemene regel, voorrang van rechts, tenzij andere borden het anders regelen.

B15B17

B15 betekent "Voorrang" 1, maar enkel op het eerstvolgende kruispunt. De dikke verticale streep is jouw weg, de dunne streep de zijweg. De horizontale streep van het symbool mag worden gewijzigd om de plaatsgesteldheid duidelijker weer te geven 1; daardoor bestaan de varianten B15a tot B15g, waarop de zijweg schuin, links of rechts getekend is.

B15aB15bB15cB15dB15eB15fB15g

B17 betekent "Kruispunt waar de voorrang van rechts geldt" 1. Het kruis heeft twee even dikke strepen: geen enkele weg is belangrijker dan de andere. Dit bord herinnert je aan de algemene regel; het geeft je dus geen voorrang.

Smalle doorgang: B19 en B21

B19B21

Bij een versmalling waar twee voertuigen elkaar niet kunnen kruisen, regelen twee borden wie eerst mag. B19 is rond met een rode rand en betekent "Smalle doorgang. Gebod voorrang te verlenen aan de bestuurders die uit de tegenovergestelde richting komen" 1. De rode pijl die omhoog wijst, ben jij. B21 is blauw en rechthoekig en betekent "Smalle doorgang. Voorrang ten opzichte van de bestuurders die uit de tegenovergestelde richting komen" 1. Hier ben jij de witte pijl die omhoog wijst.

Een ezelsbruggetje: rood en rond is een verbod, en B19 verbiedt je eigenlijk om de doorgang in te rijden als er een tegenligger komt. Blauw en rechthoekig geeft informatie: B21 zegt dat jij mag.

Fietsers door rood: B22 en B23

B22B23

Deze twee borden hangen onder verkeerslichten en gelden niet voor jou als autobestuurder, maar je moet weten wat de fietsers naast je mogen. B22 laat fietsers en bestuurders van speed pedelecs toe de verkeerslichten voorbij te rijden om rechts af te slaan wanneer het licht op rood of oranjegeel staat, op voorwaarde dat zij hierbij voorrang verlenen aan de andere weggebruikers 1. B23 laat hetzelfde toe om rechtdoor te rijden 1. B23 mag alleen gebruikt worden als de fietsers daarbij geen verkeersstroom hoeven te kruisen, bijvoorbeeld aan een T-kruispunt 1. Sinds 1 oktober 2022 gelden beide borden ook voor speed pedelecs; bromfietsen klasse A vallen er niet onder 5.

Samengevat

• B1: voorrang verlenen, stoppen enkel als het nodig is. B5: altijd stoppen én voorrang verlenen, aan de stopstreep.
• B3 en B7 kondigen B1 en B5 aan op de aangeduide afstand; daar hoef je nog niets te doen.
• B9: voorrangsweg, voorrang op alle kruispunten tot B11. B13 kondigt B11 aan.
• B15: voorrang op het eerstvolgende kruispunt (dikke streep = jouw weg). B17: voorrang van rechts (even dikke strepen).
• B19 (rood, rond): voorrang verlenen aan tegenliggers in een smalle doorgang. B21 (blauw, rechthoekig): jij hebt voorrang.
• B22 en B23: fietsers en speed pedelecs mogen bij rood of oranjegeel rechts afslaan of rechtdoor rijden, als ze voorrang verlenen.
• B1 en B5 negeren is een overtreding van de 2de graad.