Fietsers en speedpedelecs

Waarom dit ertoe doet

In Vlaanderen deel je bijna elke straat met fietsers. Ze zijn snel, stil en kwetsbaar, en de Wegcode legt de verantwoordelijkheid voor hun veiligheid grotendeels bij jou. Twee regels komen op het examen steeds terug: de zijdelingse afstand bij het inhalen en het gedrag aan een oversteekplaats voor fietsers. Beide zijn overtredingen van de 3de graad, dus een fout kost je 5 punten 1,2.

Fiets, elektrische fiets of speedpedelec?

De Wegcode kent drie categorieën die op elkaar lijken maar anders behandeld worden.

Een speed pedelec is dus juridisch een bromfiets, maar in veel artikelen krijgt hij dezelfde rechten als een fietser (naast elkaar rijden, B22 en B23, de fietszone). In de les over bromfietsen lees je waar het verschil wel telt.

Waar fietsers rijden

Het fietspad is volgens art. 2.7 voorbehouden voor fietsen en tweewielige bromfietsen klasse A en maakt geen deel uit van de rijbaan 3. Je herkent het aan het bord D7 of aan wegmarkeringen.

D7D9aD10

• Fietsers moeten het fietspad volgen dat rechts in hun rijrichting ligt. "Zij mogen een dergelijk fietspad niet volgen, wanneer dit links in hun rijrichting ligt" 4. Een fietser op een fietspad aan de linkerkant rijdt dus fout, tenzij borden het toelaten.
• D9 is een deel van de weg "voorbehouden voor het verkeer van voetgangers, van fietsen en van tweewielige bromfietsen klasse A"; D10 is voorbehouden voor voetgangers en fietsers samen 5.
• Is er geen fietspad, dan mogen fietsers de gelijkgrondse berm en de parkeerstroken volgen, als ze rechts rijden en voorrang verlenen aan voetgangers 4.
• Kinderen jonger dan 10 jaar mogen altijd op het trottoir of de verhoogde berm fietsen 4.
• Speedpedelecs volgen het fietspad verplicht waar de snelheidslimiet hoger is dan 50 km/u. Waar de limiet 50 km/u of lager is, mogen ze kiezen tussen fietspad en rijbaan, "op voorwaarde dat zij de andere weggebruikers die zich hierop bevinden niet in gevaar brengen" 4. Onderborden bij D7 kunnen dat aanpassen: M13 verplicht speedpedelecs het fietspad te volgen, M15 verbiedt het 5.

M13M15M6M7

Op de rijbaan mogen fietsers en bestuurders van speedpedelecs "met twee naast elkaar rijden, behalve wanneer het kruisen niet mogelijk is" 6. Buiten de bebouwde kom moeten ze bovendien achter elkaar gaan rijden zodra een voertuig van achteren nadert 6. Een fietser mag niet rijden zonder het stuur vast te houden, zich niet laten voorttrekken en geen dier aan de leiband houden 6.

Jij als bestuurder: art. 40ter

Art. 40ter is het fietsersartikel voor automobilisten. Je mag fietsers en bromfietsers niet in gevaar brengen en je moet "dubbel voorzichtig" zijn met fietsende kinderen en bejaarden 7.

De kern is de zijdelingse afstand bij het inhalen of voorbijrijden: "Hij moet een zijdelingse afstand van ten minste één meter laten" tussen zijn voertuig en de fietser of bromfietser binnen de bebouwde kom; buiten de bebouwde kom is dat ten minste 1,5 meter 7. Kun je die afstand niet laten, dan haal je niet in. Je wacht achter de fietser tot het wel kan.

Oversteekplaatsen voor fietsers

Een oversteekplaats voor fietsers en bestuurders van tweewielige bromfietsen is afgebakend "door twee onderbroken strepen gevormd door witte vierkanten of parallellogrammen" 8. Het aanwijzingsbord F50 staat erbij, het gevaarsbord A25 kondigt ze aan 9,10.

F50A25

Je mag zo'n oversteekplaats "slechts met matige snelheid naderen", je stopt zo nodig en je rijdt ze niet op als je er waarschijnlijk op zou moeten stoppen 7. Fietsers op een fietspad moeten de oversteekplaats gebruiken als die er is, maar mogen zich er "slechts voorzichtig" op begeven 6. Anders dan bij een zebrapad hebben fietsers er dus geen automatische voorrang, maar jouw plicht om traag te naderen en te stoppen als het nodig is, is een overtreding van de 3de graad als je ze negeert 1.

Rijd je een uitrit uit en kruis je daarbij een trottoir of een fietspad, dan "moet voorrang verlenen aan de weggebruikers" die er rijden of stappen 11.

B22 en B23: fietsers door rood

Twee voorrangsborden gelden enkel voor fietsers en speedpedelecs. Met B22 mogen zij het verkeerslicht "voorbijrijden om rechts af te slaan, wanneer het verkeerslicht op rood of oranjegeel staat", op voorwaarde dat ze voorrang verlenen aan de andere weggebruikers 12. Met B23 mogen ze onder dezelfde voorwaarde rechtdoor rijden 12. Voor jou als automobilist betekent dit: aan zo'n kruispunt kan een fietser legaal door rood rijden terwijl jij stilstaat. Hou daar rekening mee als je zelf groen krijgt.

B22B23

Fietsers in groep (art. 43bis)

Art. 43bis "is slechts van toepassing op groepen van 15 tot 150 fietsers" 13. Zulke groepen hoeven het fietspad niet te volgen en mogen naast elkaar op de rijbaan rijden, maar enkel op de rechter rijstrook; zonder rijstroken mogen ze niet meer dan de helft van de rijbaan innemen 13.

• Groepen van 15 tot 50 mogen vergezeld worden door minstens twee wegkapiteins.
• Groepen van meer dan 50 "moeten worden vergezeld door ten minste twee wegkapiteins" en "voorafgegaan en gevolgd worden, op een afstand van ongeveer 30 meter, door een begeleidende auto" 13.
• Wegkapiteins zijn minstens 21 jaar oud en dragen een armband met de nationale kleuren en het woord "wegkapitein" 13.
• Op het dak van de begeleidende auto's staat een blauw bord met het verkeersbord A51 en een wit fietssymbool 13.

A51

Als bestuurder mag je niet door zo'n groep breken en moet je de aanwijzingen van de wegkapiteins opvolgen 14.

Samengevat

• Een fietser moet het fietspad rechts volgen; links is verboden (art. 9.1.2).
• Een speedpedelec moet het fietspad volgen boven 50 km/u en mag kiezen bij 50 km/u of minder, tenzij M13 tot M16 anders zeggen.
• Fietsers mogen met twee naast elkaar rijden; buiten de bebouwde kom gaan ze achter elkaar als een voertuig nadert (art. 43.2).
• Zijdelingse afstand bij inhalen: 1 m binnen de bebouwde kom, 1,5 m erbuiten (art. 40ter). Kan het niet, dan wacht je.
• Oversteekplaats voor fietsers: traag naderen, zo nodig stoppen, niet oprijden als je erop moet stoppen (art. 40ter).
• B22: fietsers mogen rechts afslaan door rood; B23: rechtdoor door rood, telkens met voorrang aan de anderen (art. 67).
• Fietsers in groep (15 tot 150): vanaf 51 deelnemers zijn twee wegkapiteins en begeleidende auto's verplicht (art. 43bis).