Praktijkexamen en terugkommoment

Waarom dit ertoe doet

Het praktijkexamen is het sluitstuk van je opleiding, maar het is niet het einde van je leertraject. In Vlaanderen volgt na je definitieve rijbewijs nog een verplicht terugkommoment. Wie de voorwaarden en de volgorde kent, vermijdt dat zijn examen wordt geweigerd aan de balie of dat hij maanden later een proces-verbaal krijgt voor een gemiste opleiding. Alle cijfers hieronder komen van de Vlaamse overheid en GOCA Vlaanderen, gecontroleerd op 19 oktober 2026.

Voorwaarden om het praktijkexamen af te leggen

"U kunt het praktijkexamen afleggen vanaf 18 jaar" 1, ook al had je al vanaf 17 een M36. Verder moet je 1:

• geslaagd zijn voor een theorie-examen dat nog geldig is: 3 jaar, gerekend vanaf de datum van slagen achteraan op je voorlopig rijbewijs;
• een geldig voorlopig rijbewijs hebben;
• minstens 5 maanden geoefend hebben op de openbare weg ("na een minimale oefenperiode van 5 maanden" 2). "Hebt u een voorlopig rijbewijs M12? Dan geldt de verplichte oefenperiode van 5 maanden niet" 1.

Heb je een M36 of M12 afgegeven op of na 1 maart 2024, dan moet je begeleider het vormingsmoment gevolgd hebben, in principe minstens 5 maanden voor het examen 3. Ook als je met de rijschool naar het examen gaat, moet je in dat geval het begeleidersattest kunnen tonen 1.

"Het praktijkexamen kost 51 euro" 1. Met vrije begeleiding boek je zelf bij een examencentrum, bij voorkeur minstens 6 weken vooraf; met een rijschool boekt de rijschool voor jou 1.

Twee proeven

"Het praktijkexamen bestaat uit 2 proeven: de GOCA-Risk Perception Test en een proef op de openbare weg" 4.

De risicoperceptietest is een proef op de computer "waarbij u moet aangeven welke mogelijke gevaren u hebt gezien tijdens een filmpje van ongeveer 30 seconden" 4. Je kijkt naar verkeerssituaties vanuit het standpunt van de bestuurder en duidt de gevaren aan.

De proef op de openbare weg "duurt ongeveer 40 minuten" en "omvat het uitvoeren van voorafgaande controles en 2 manoeuvres in beweging" 4. De twee manoeuvres worden geloot uit een lijst van zes 2. Daarnaast zul je "gedurende 10 à 15 minuten zelfstandig moeten rijden", waarbij je zelf de weg zoekt naar een bestemming 4.

De examenauto en de documenten

Het voertuig moet technisch en administratief in orde zijn en redelijk proper 1. Verder:

• een duidelijk zichtbaar L-teken achteraan, tenzij je met een rijschoolwagen komt;
• een tweede binnenspiegel (een spiegel op de zonneklep wordt niet aanvaard);
• dubbele bediening mag als het geluidssignaal ervan werkt;
• parkeerhulp en camera's mogen als ze origineel zijn; systemen die een deel van de rijtaak overnemen, zoals automatisch parkeren, mogen niet;
• een defect remlicht (ook het derde) betekent dat de auto geweigerd wordt;
• geen oldtimers en geen handelaars-, proefrit- of korte transitplaten.

Je brengt mee: je geldig voorlopig rijbewijs, een geldige identiteitskaart (een paspoort volstaat niet), het betalingsbewijs als je vooraf betaalde en na twee mislukkingen het attest van de rijschool. Voor de auto: het originele inschrijvingsbewijs, het originele geldige verzekeringsbewijs en een geldig keuringsbewijs. Je begeleider toont zijn identiteitskaart, zijn rijbewijs en zo nodig het begeleidersattest 1.

Geslaagd of niet?

Ben je geslaagd, dan krijg je het formulier "Aanvraag om een rijbewijs". Let op: "Het formulier 'Aanvraag om een rijbewijs' zelf is geen geldig rijbewijs" 1. Je dient het "binnen de 3 jaar" in bij je gemeente 4; het rijbewijs maken duurt 3 tot 5 werkdagen 2.

Ben je niet geslaagd, dan mag je opnieuw proberen, maar niet op dezelfde dag, en je legt beide proeven opnieuw af. Na twee opeenvolgende mislukkingen "moet u 6 uur praktijklessen volgen bij een erkende rijschool" voor je volgende poging, en dat herhaalt zich na elke twee verdere mislukkingen 2,1. Niet akkoord met het resultaat? Je bespreekt het eerst met de hoofdexaminator en de directie, en je kunt binnen 15 dagen beroep aantekenen bij de Beroepscommissie met een aangetekende brief; dat kost 31 euro 1.

Het terugkommoment

Wie in Vlaanderen woont, is na het rijbewijs nog niet klaar. Je volgt een verplichte opleiding "die u 6 tot 9 maanden na afgifte van uw definitief rijbewijs B moet volgen" 5. De regel geldt als je definitieve rijbewijs in een Vlaamse gemeente is afgegeven, je in Vlaanderen woont en "uw voorlopig rijbewijs werd afgeleverd in een Vlaamse gemeente na 1 oktober 2017" 5. Je periode staat als "Geldig vanaf" in kolom 10 van je rijbewijs en op Mijn Burgerprofiel; ongeveer 5 maanden na de afgifte krijg je een herinneringsbrief.

Het terugkommoment is een "verplichte opleiding van 4 uur" in groepen van 4 tot 18 personen, zonder examen 5. Het bestaat uit een kennismakingsgesprek, praktijkoefeningen op een afgesloten terrein (onder meer over afleiding, de remafstand bij 50 km/u en de invloed van alcohol en drugs) en een groepsgesprek over onder meer groepsdruk en snelheid 5,2. Je kiest zelf een erkende instelling, in om het even welke provincie ("U hoeft het terugkommoment niet te volgen in de provincie van uw woonplaats"), en betaalt 128 euro, een bedrag dat jaarlijks geïndexeerd wordt 5. Kom je te laat, dan mag je niet meer deelnemen en moet je opnieuw inschrijven.

Volg je het niet op tijd, dan stuurt het Departement Mobiliteit en Openbare Werken een aanmaning met 2 maanden extra, waarbij je 64 euro bijbetaalt. Daarna volgt een proces-verbaal en riskeer je "een boete die kan oplopen tot 4000 euro" 5. Uitstel kan enkel in uitzonderlijke gevallen (medisch, verblijf in het buitenland voor werk of studie, overlijden in de familie) en moet je aanvragen "tot ten laatste 5 kalenderdagen na afloop van de initiële periode" 5. Een tijdelijk rijverbod stelt je niet vrij; je neemt dan deel als passagier bij de praktijkoefeningen.

Samengevat

• Praktijkexamen vanaf 18 jaar, met geldig theorie-examen (3 jaar), geldig voorlopig rijbewijs en minstens 5 maanden oefening (niet bij M12). Kost 51 euro.
• Twee proeven: de GOCA Risk Perception Test op de computer en een rit van ongeveer 40 minuten met voorafgaande controles, 2 manoeuvres (geloot uit 6) en 10 à 15 minuten zelfstandig rijden.
• Begeleider met M36 of M12 van na 1 maart 2024: begeleidersattest van het vormingsmoment nodig.
• Auto: L-teken, tweede binnenspiegel, werkende remlichten, geen automatisch parkeersysteem; documenten van auto, kandidaat en begeleider mee.
• Geslaagd: formulier "Aanvraag om een rijbewijs" (geen rijbewijs op zich), binnen 3 jaar naar de gemeente. Niet geslaagd: niet dezelfde dag opnieuw; na 2 mislukkingen 6 uur rijles.
• Terugkommoment: verplicht voor wie in Vlaanderen woont, 4 uur, 6 tot 9 maanden na het definitieve rijbewijs, 128 euro, boete tot 4000 euro als je het niet volgt.