Richting veranderen en manoeuvres

Waarom dit ertoe doet

Bijna elk ongeval in de stad gebeurt bij een richtingsverandering: iemand slaat af zonder te kijken, zonder richtingaanwijzer of zonder voorrang te verlenen. De Wegcode schrijft daarom stap voor stap voor hoe je afslaat (artikel 19), hoe je dat aankondigt (artikel 13) en wanneer een beweging een manoeuvre is waarbij je iedereen voor laat gaan (artikel 12.4). Enkele van die regels zijn overtredingen van de derde graad, dus goed voor vijf strafpunten op het examen.

Aankondigen: de richtingaanwijzers

Voor elke beweging die een zijdelingse verplaatsing vraagt, "moet de bestuurder zijn voornemen tijdig genoeg kenbaar maken met de richtingsaanwijzers" 1. Heeft het voertuig geen richtingaanwijzers (een fiets, een oude bromfiets), dan gebeurt dat als het kan "door een teken met de arm" 1. De aanduiding moet ophouden zodra de beweging uitgevoerd is 1. Een richtingaanwijzer die blijft knipperen nadat je afgeslagen bent, is dus ook fout.

"Tijdig genoeg" betekent: vroeg genoeg zodat anderen hun gedrag kunnen aanpassen, maar niet zo vroeg dat ze denken dat je al bij de vorige zijstraat afslaat.

Eerst kijken

Wie naar rechts of links wil afslaan om de rijbaan te verlaten, "moet zich vooraf ervan vergewissen dat hij dit kan doen zonder gevaar voor de andere weggebruikers" 2, en houdt daarbij vooral rekening met de mogelijkheden van de achterliggers om te vertragen. Dat is de volgorde: spiegels, dode hoek, richtingaanwijzer, en pas dan de beweging.

Rechts afslaan

Bij rechts afslaan kondig je je voornemen aan "door middel van de rechter richtingsaanwijzer", je blijft "zo dicht mogelijk bij de rechterrand van de rijbaan" en je voert de beweging "met matige snelheid" uit 2. Dicht bij de rechterrand blijven is belangrijk: het verhindert dat een fietser of bromfietser rechts naast je komt rijden terwijl je afslaat. Een rotonde oprijden geldt als een richtingsverandering waarvoor je geen richtingaanwijzer gebruikt; een rotonde verlaten kondig je wel aan 2.

Links afslaan

Bij links afslaan gebruik je "de linker richtingsaanwijzer" en begeef je je op een rijbaan met tweerichtingsverkeer "naar links" "zonder de tegenliggers te hinderen"; op een rijbaan met eenrichtingsverkeer blijf je "zo dicht mogelijk bij de linkerrand" 2. De kern van artikel 19.3: "De bestuurder die naar links afslaat moet voorrang verlenen aan de tegenliggers op de rijbaan die hij gaat verlaten." 2. Dat is een overtreding van de derde graad als je het niet doet 3. Op een kruispunt neem je de bocht "zo ruim mogelijk" zodat je de nieuwe rijbaan rechts oprijdt 2.

Voorrang bij elke richtingsverandering

Twee regels gelden zowel bij rechts als bij links afslaan. "De bestuurder die van richting verandert moet voorrang verlenen aan de bestuurders en aan de voetgangers" die de andere delen van dezelfde openbare weg volgen, dus fietsers op het fietspad en voetgangers op het trottoir langs de weg die je verlaat 2. En hij "moet voorrang verlenen aan de voetgangers die de rijbaan oversteken die hij gaat oprijden" 2. Beide zijn overtredingen van de derde graad 3.

Op een rijbaan met eenrichtingsverkeer die in rijstroken verdeeld is, mag je rechts afslaan vanuit de rechterrijstrook en links afslaan vanuit de linkerrijstrook 2.

Voorsorteren met borden en pijlen

Het bord F13 kondigt pijlen op de rijbaan aan en schrijft de keuze van een rijstrook voor; F15 schrijft de keuze van een richting voor 4. Witte voorsorteringspijlen op de rijbaan zijn bindend: "Op het kruispunt moeten de bestuurders bovendien de of één van de richtingen volgen" die de pijlen aanduiden 5. Sta je op een rijstrook met een pijl naar links, dan mag je niet rechtdoor.

F13F15

De gebodsborden werken gelijkaardig. D1 betekent "Verplichting de door de pijl aangeduide richting te volgen." en D3 "Verplichting één van de door de pijlen aangeduide richtingen te volgen." 6. D5 betekent "Verplicht rondgaand verkeer." en staat op rotondes 6.

D1aD3aD5

De verbodsborden verbieden een richting. C31 (met pijl naar links of rechts): "Verbod aan het volgend kruispunt af te slaan in de richting door de pijl aangegeven." 7. C33: "Vanaf het verkeersbord tot en met het volgend kruispunt, verbod te keren." 7.

C31aC33

Manoeuvres: iedereen gaat voor

"De bestuurder die een manoeuver wil uitvoeren, moet voorrang verlenen aan de andere weggebruikers." 8. Als manoeuvres gelden onder meer: "van rijstrook of van file veranderen", "de rijbaan oversteken", "een parkeerplaats verlaten of oprijden", "uit een aanpalende eigendom komen", "keren of achteruitrijden" 8. Bij een manoeuvre heb je dus nooit voorrang, ook niet op wie van links komt, en ook niet op fietsers of voetgangers.

Keren mag enkel waar het veilig kan, waar geen doorlopende streep of bord C33 het verbiedt, en altijd met voorrang voor iedereen. Achteruitrijden doe je zo kort mogelijk en met voorrang voor iedereen. Op autosnelwegen zijn keren en achteruitrijden verboden, en dat is een overtreding van de vierde graad 3 (zie het thema over autosnelwegen).

Samengevat

• Kondig elke zijdelingse verplaatsing tijdig aan met de richtingaanwijzer (of een armteken) en stop de aanduiding zodra de beweging klaar is.
• Kijk eerst of het veilig kan en houd rekening met de achterliggers.
• Rechts afslaan: zo dicht mogelijk bij de rechterrand, matige snelheid.
• Links afslaan: naar links begeven zonder tegenliggers te hinderen, voorrang aan de tegenliggers (derde graad), ruime bocht.
• Bij elke richtingsverandering: voorrang aan bestuurders en voetgangers langs de weg die je verlaat en aan voetgangers die de weg oversteken die je oprijdt (derde graad).
• Voorsorteringspijlen, F13, F15, D1 en D3 zijn bindend. C31 verbiedt afslaan aan het volgende kruispunt, C33 verbiedt keren tot het volgende kruispunt.
• Manoeuvres (van rijstrook veranderen, oversteken, parkeerplaats in of uit, uit een eigendom komen, keren, achteruitrijden): voorrang aan iedereen.